Parafia pod wezwaniem:
Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
Data erygowania:
1277 rok
Obejmuje miejscowości: Frysztak, Chytrówka (do 1984r.), Cieszyna (do 1984r.), Glinik Dolny, Glinik Średni, Kobyle, Pstrągówka (do 1959r.), Pułanki, Stępina (do 1983r.), Twierdza i Widacz.
Najstarsze księgi metrykalne: księgi chrztów, małżeństw i zgonów od 1784 roku
Frysztak istniał najprawdopodobniej już w XII wieku. Po raz pierwszy pojawia się w dokumencie Bolesława Wstydliwego, w którym w drugiej połowie XIII wieku nadano osadzie prawo magdeburskie. W 1277 roku król ponownie potwierdził dobra przekazane klasztorowi cystersów w Koprzywnicy. Włości te zostały wcześniej nadane przez biskupa krakowskiego Wincentego Kadłubka. Ze względu na liczne przywileje, z których korzystała miejscowość — m.in. zwolnienie z danin i robót oraz wyłączenie spod sądów królewskich (funkcję sądu sprawował opat cystersów) — miasto otrzymało nazwę „Freistadt”, oznaczającą „wolne miasto”. Z czasem nazwa ta została spolszczona do formy „Frysztak”[1].
Parafię pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Maryi Panny utworzono najprawdopodobniej koło 1277 roku. Drewniany, modrzewiowy kościół z 1442 roku stał aż do 1924, kiedy to został rozebrany, by zrobić miejsce dla nowej świątyni wznoszonej z inicjatywy ks. Wojciecha Blajera. Poświęcenia ukończonego kościoła dokonał 23 października 1927 roku dziekan Stanisław Kwieciński[2].
Od 1760 roku funkcję proboszcza we Frysztaku pełnił Franciszek Bradliński. W jego czasach, jeszcze przed 1777 rokiem, spłonęła plebania, a wraz z nią większość dawnych ksiąg metrykalnych. Ocalał jedynie fragment metryk obejmujący kilkanaście lat urodzeń z końca XVII wieku. W 1777 założono nowe księgi, a na pierwszej stronie umieszczono rysunek wykonany ołówkiem przedstawiający widok kościoła z otoczeniem. Obecnie w parafii przechowywane są księgi metrykalne obejmujące wszystkie miejscowości od maja 1784 roku. W wykazach ksiąg zaginionych Archiwum Archidiecezji Przemyskiej nie odnotowano żadnych braków dotyczących parafii Frysztak.
Miejscowość Pułanki miała wspólne księgi z Glinikiem Dolnym: dla urodzeń do roku 1869, dla małżeństw do 1856 oraz dla zgonów do 1847. Księgi z lat 1890-1945 znajdują się w Urzędzie Stanu Cywilnego we Frysztaku (w księdze zgonów dla miejscowości Kobyle brakuje dwóch kart obejmujących lata lat 1895-1902).
Przypisy:
[1] Strona internetowa Gminy Frysztak, Historia Gminy [dostęp 09.02.2026]
[2] Parafia Narodzenia NMP we Frysztaku, Historia parafii [dostęp 07.12.2025]
Autor