Łęki Górne

Obejmuje miejscowości: Łęki Dolne, Łęki Górne i Machowa(do 1899r.)

Najstarsze księgi metrykalne: księgi chrztów od 1726 roku, małżeństw od 1767r. i zgonów od 1785r.

Przyjmuje się, że parafia najprawdopodobniej została erygowana około 1373 roku. Początkowo, niepoprawnie wskazywano datę 18 października 1312 rok. Niemniej jednak, sporządzone dokumenty potwierdzające erygowanie parafii uznaje się za falsyfikaty.[1] Obecny kościół parafialny pod wezwaniem św. Bartłomieja Apostoła pochodzi z 1485 roku, najprawdopodobniej z fundacji Zakliki Międzygórskiego, ówczesnego właściciela.[2] Na terenie parafii istniał także kościół pod wezwaniem św. Jana Ewangelisty, uposażony w 1586 roku, istniejący do 1835 roku.[3]

Poza Łękami Dolnymi i Górnymi, wchodzącymi w obecny obszar parafii, w przeszłości jej obszar obejmował również Machową, po raz pierwszy wzmiankowana w wykazie podatkowym powiatu pilzneńskiego z 1536 roku. W 1799 roku utworzono tam placówkę o charakterze filialnym, a od 1899 roku funkcjonowała już jako samodzielna ekspozytura parafii w Łękach Górnych. W 1925 roku erygowano w Machowej niezależną parafię.[4] Machowa posiada w Łękach odrębne księgi metrykalne od 1785 roku, natomiast wcześniejszych zapisów dotyczących jej mieszkańców należy szukać właśnie w księgach miejscowości Łęki.

Nazwa miejscowości najprawdopodobniej pochodzi od staropolskiego słowa „łęg”, oznaczającego podmokłą łąkę, mokradło położone nad rzeką lub błotnistą dolinę.[5] Data powstania miejscowości nie jest dokładnie znana, jednak przyjmuje się, że wieś rycerska na prawie magdeburskim istniała już w pierwszej połowie XIV wieku.[6] Pierwsze wzmianki na jej temat występują w aktach Kamery Apostolskiej z lat 1325-1327.[7] Początkowo Łęki Górne oraz Dolne były jedną miejscowością, jednak ze względu na rozległy obszar obu miejscowości, przez wieki istniało wielu właścicieli poszczególnych ich części.[8]

Pierwszym znanym dziedzicem Łęk w połowie XV wieku był Zaklika Międzygórski herbu Topór. Od drugiej połowy XV wieku do 1503 roku część wsi należała do Stanisława Łęckiego, zwanego Kolczkiem, oraz jego dzieci – Stanisława i Katarzyny, oraz Barbary Marcinkowskiej. Od 1540 do 1599 roku, prawie cała górna część Łęk należała do Tarłowych herbu Topór. Na przełomie XVI i XVII wieku właścicielem całych Łęk byli Romerowie herbu Jelita, a od 1629 roku już tylko jej części.[9]

Łęki Dolne (Laki Inferior) – w połowie XVIII wieku część wsi należała do Lubienieckich, a od 1777 roku do Rylskich herbu Ostoja. Od 1795 roku majątek znajdował się w posiadaniu Michała i Katarzyny z Łętowskich Bobrownickich. Od 1845 roku dziedzicem jest Tytus Bobrownicki. Dwór z parkiem i folwarkiem należał od lat 30. XX wieku do Wykowskich. Od XVIII wieku na obszarze Łęk Dolnych w części zwanej Wygodą, istniał także inny folwark. Początkowo należał do Lubienieckich, a później do klasztoru karmelitów z Pilzna.[10]

Łęki Górne (Laki Superior) – od 1599 do 1680 roku znajdowały się w posiadaniu Romerów. Od 1733 roku właścicielami byli Augustyn i Teresa Lubienieccy. W pierwszej połowie XIX posiadłość ziemska z dworem należała do Bobrowskich. Po 30 latach, znaczna część obszaru dworskiego, ale z pominięciem folwarku, została sprzedana przez Felicję z Borbowskich Purszyńską. Po trzydziestu latach, dwór i folwark znalazł się w posiadaniu W. Brzozowskiego. Ostatnimi właścicielami majątku ziemskiego, do 1945 roku, byli Jan i Helena Artwińscy.[11]

---

Przypisy:
[1] Tragarz M., Przedrozbiorowe dzieje parafii pod wezwaniem św. Bartłomieja Apostoła w Łękach Górnych, Towarzystwo Przyjaciół Pilzna i Ziemi Pilźnieńskiej, Łęki Dolne-Łęki Górne–Pilzno 2008, s. 63
[2] Krupiński A., Zabytki urbanistyki i architektury województwa tarnowskiego, PTTK „Kraj”, Warszawa-Kraków 1989, s. 43
[3] Rocznik diecezji tarnowskiej 1967, s. 281
[4] Tragarz M., Przedrozbiorowe dzieje parafii…, s. 74-75
[5] Tamże, s. 37-38
[6] Uchwała nr XXV/237/2012 Rady Miejskiej w Pilźnie z dnia 27 grudnia 2012 r. w sprawie przyjęcia ”Gminnego Programu Opieki nad Zabytkami Gminy Pilzno na lata 2012 – 2015”, Dziennik Urzędowy Województwa Podkarpackiego, https://edziennik.rzeszow.uw.gov.pl/WDU_R/2013/192/akt.pdf [dostęp 29.10.2025], s. 19
[7] Tragarz M., Przedrozbiorowe dzieje parafii…, s. 62
[8] Uchwała nr XXV/237/2012 Rady Miejskiej w Pilźnie…, s. 19
[9] Tamże, s. 19
[10] Tamże, s. 19
[11] Tamże, s. 20