Parafia pod wezwaniem:
Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej
Data erygowania:
1374 rok
Obejmuje miejscowości: Przeczyca, Dęborzyn, Kawęczyn (dziś przysiółek Dęborzyna), Zagórze, Kamienica Dolna, Skurowa (od 1837), Jaworze Górne (do 1936r) i Zawadka Brzostecka (do 1813r.)
Najstarsze zachowane księgi metrykalne: księgi chrztów, małżeństw i zgonów od 1784 r[1].
*Skurowa księgi, chrztów, małżeństw i zgonów od 1814 r.
*Zachowane księgi Zawadki Brzosteckiej są obecnie przechowywane w archiwum parafialnym w Brzostku.
Trudno jest jednoznacznie określić datę powstania parafii w Przeczycy. Ks. Józef Jałowy w dziejach parafii przeczyckiej przytacza informację ze schematyzmu diecezji przemyskiej z 1912 roku o rzekomym dokumencie pergaminowym z datą 7 lipca 1374 roku, który miał być aktem erekcyjnym parafii przez biskupa krakowskiego Bodzętę Szeligę[2]. Dokumentu tego nie odnaleziono, a data jest podważana, gdyż biskup krakowski Bodzęta zmarł w 1366 roku, choć mocna świadomość istnienia takiego aktu w tradycji parafialnej pozwala przypuszczać, że rzeczywiście tego rodzaju dokument mógł istnieć. W opracowaniu o. Wacława Nowakowskiego z 1902 roku pojawia się wzmianka, że w Przeczycy istniał kościół pod wezwaniem św. Michała już w 1348 roku, co sugerowałoby istnienie parafii, jednak autor nie podał źródeł tych informacji[3]. Pewne jest natomiast, że parafia funkcjonowała już w 1401 roku, gdyż w tym roku biskup krakowski Piotr Wysz wydał w Przeczycy dokument zatwierdzający statuty bractwa działającego przy kościele św. Jana w Pilźnie[4]. Jan Długosz wymieniał Przeczycę jako dobrze zorganizowaną parafię, podając dokładny spis miejscowości do niej należących: Przeczyca, Kawęczyn, Dęborzyn, Jaworze i Zagórze[5]. Choć nie ma pewnego dokumentu, można przyjąć, że parafia z pewnością istniała już w drugiej połowie XIV wieku.
Centrum parafii stanowił drewniany kościół pod wezwaniem św. Michała Archanioła. Daty jego powstania nie da się ustalić, choć, jak już wspomniano, o. Nowakowski datował jego istnienie na 1348 rok. Akta wizytacyjne Diecezji Krakowskiej z przełomu XVI i XVII wieku świadczą o dobrym uposażeniu świątyni. Już wówczas jednym z najcenniejszych obiektów była otaczana wielką czcią figura Matki Bożej, umieszczona w nastawie głównego ołtarza w prezbiterium[6].
W ciągu wieków Przeczycy nie omijały nieszczęścia i kataklizmy. Mimo, że miejscowość leżała nieco na uboczu głównego traktu, w XIV wieku nawiedził ją najazd rusko-tatarski. Największe szkody wyrządził jednak najazd księcia siedmiogrodzkiego Jerzego II Rakoczego w 1657 roku. Po nieudanym oblężeniu Lwowa, podczas odwrotu, jego armia niszczyła i grabiła mijane miejscowości. Oddziały Rakoczego spaliły wieś oraz kościół parafialny. Cudem ocalała wówczas otaczana kultem figura Matki Bożej z Dzieciątkiem. Mimo tych doświadczeń, parafianie potrafili się otrząsnąć: po spaleniu kościoła w 1657 roku, już w 1687 roku wspólnie z proboszczem, ks. Gallusem Bielowiczem, zbudowali nowy drewniany kościół, który przetrwał aż do 1907 roku[7].
W ciągu wieków przynależność administracyjna parafii zmieniała się wraz z losami politycznymi regionu:
a) Do 1783/1786: Diecezja krakowska.
b) 1783/1786–1805: Diecezja tarnowska
c) 1805–1925: Diecezja przemyska
d) Od 1925: Diecezja tarnowska
*Cmentarz parafialny został przez nas zindeksowany [stan na 01.05.2025]i istnieje możliwość przeszukiwania pochowanych w zakładce „Wyszukiwarka pochowanych„
Przypisy:
[1] Księgi wcześniejsze z okresu staropolskiego zaginęły. Tajemnicze stare metryki odkryte przy okazji badania archiwum parafialnego w 1896 r. przez plebana ks. Stanisława Konopackiego nie znajdują się dziś w archiwum parafialnym. Informacja za J. Jałowy, Dzieje parafji przeczyckiej z okazji koronacji statuy Matki Boskiej. Cz. 1, Rzeszów 1925, s. 19.
[2] Tamże, s. 18.
[3] W. Nowakowski, O cudownych obrazach w Polsce Przenajśw. Matki Boskiej, Kraków 1902, s. 546.
[4] K. Szczeklik, Pilzno i pilźnianie, Kraków 1911, s. 131-133.
[5] Jan Długosz, Liber beneficiorum, t.III, s. 202.
[6] G. M. Baran, Ty, która “przeczysz nieszczęściu” … W 100-lecie koronacji łaskami słynącej figury Matki Bożej Przeczyckiej, Tarnów 2025, s. 25.
[7] Tamże, s. 26.
Autor