Parafia pod wezwaniem:
św. Marcina z Tours
Data erygowania:
ok. 1373 rok
Obejmuje miejscowości: Zwiernik
Najstarsze księgi metrykalne: księgi chrztów od 1735 roku, małżeństw od 1736r. i zgonów od 1775r.
W XV wieku wieś należała do Stanisława Zakliki i Piotra ze Zwiernika, a pod koniec stulecia znalazła się w posiadaniu Lipińskich herbu Półkozic. Rejestr poborowy z 1581 roku wymienia jako właścicieli folwarków w Zwierniku Stanisława Ligęzę, Stanisława Bossowskiego, Kaspra Wierzbiętę oraz Hieronima Zaklikę. W latach 1765–1786 Zwiernik należał do starosty pilzneńskiego Stanisława Pinińskiego. Od XIX wieku do 1945 roku właścicielami miejscowych majątków byli Homerowie, Kopytkowscy oraz Wincenty Janota Bzowski z żoną Ireną.[1] We wsi istniał również dwór, dziś znajdujący się w ruinie, wzniesiony przez ówczesnego właściciela Zwiernika, hrabiego Józefa Lewieckiego.[2]
W 1373 roku w Zwierniku istniał już drewniany kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina, który nie zachował się do naszych czasów wskutek pożaru.[3] W Zwierniku istniał także niewielki drewniany kościół św. Anny, jednonawowy, z wieżyczką i małym dzwonem. Obiekt ten, nazywany również kaplicą, położony był na wzniesieniu przed mostem, po prawej stronie drogi, idąc od strony dworu. Po pożarze głównej świątyni parafialnej pod wezwaniem św. Marcina, do którego doszło w nocy 6 czerwca 1877 roku, kościół św. Anny został udostępniony na potrzeby duszpasterskie przez Jana i Katarzynę Kopytkiewiczów.[4]
W latach 1881–1891 komitet parafialny, działający pod przewodnictwem ks. Piotra Basińskiego, prowadził zbiórkę funduszy na budowę nowego murowanego kościoła.[5] Przez ten czas, kościół św. Anny pełnił funkcję świątyni parafialnej aż do momentu oddania do użytku i poświęcenia, 11 listopada 1891 roku, drewnianego kościoła z 1664 roku, zakupionego i przeniesionego z podmieleckiej Padwi.[6] [7]
Ze względu na zły stan techniczny kościoła pod wezwaniem św. Anny, wynikający z braku funduszy na jego utrzymanie, Józef Zwiernicki podjął decyzję o rozbiórce świątyni i wzniesieniu w jej miejscu nowego kościoła. Nową świątynię planowano wznieść po lewej stronie drogi, naprzeciw wzniesienia, na którym stał dotychczasowy kościół. Projekt ten nie został jednak zrealizowany i ostatecznie zaniechał go Wincenty Janota Bzowski, ostatni dziedzic Zwiernika.[8]
Przypisy:
[1] Uchwała nr XXV/237/2012 Rady Miejskiej w Pilźnie z dnia 27 grudnia 2012 r. w sprawie przyjęcia ”Gminnego Programu Opieki nad Zabytkami Gminy Pilzno na lata 2012 – 2015”, Dziennik Urzędowy Województwa Podkarpackiego, https://edziennik.rzeszow.uw.gov.pl/WDU_R/2013/192/akt.pdf [dostęp 19.11.2025], s. 23
[2] Chaim W., (Nie)zapomniany kościółek św. Anny w Zwierniku, w 650 lecie parafii w Zwierniku w: Rocznik pilzneński 2024, s. 97
[3] Uchwała nr XXV/237/2012 Rady Miejskiej w Pilźnie…, s. 23
[4] Chaim W., (Nie)zapomniany kościółek św. Anny w Zwierniku…, s. 98
[5] Chaim W., (Nie)zapomniany kościółek św. Anny w Zwierniku…, s. 100
[6] Chaim W., (Nie)zapomniany kościółek św. Anny w Zwierniku…, s. 104-105
[7] Krupiński A., Zabytki urbanistyki i architektury województwa tarnowskiego, PTTK „Kraj”, Warszawa-Kraków 1989, s. 82
[8] Chaim W., (Nie)zapomniany kościółek św. Anny w Zwierniku…, 105-110
Autor